Monday, March 31, 2025

350 ektarya sa yuta, gi-award ngadto sa 237 ARBs sa Bukidnon

Kinatibuk-ang 350.0795 ka ektarya nga yuta ang gi-award ngadto sa 237 ka mga Agrarian Reform Beneficiaries (ARBs) sa probinsya sa Bukidnon

Ang awarding of Certificate of Land Ownership Awards (CLOAs) and E-Titles, gipahigayon niadtong Mayo 5, 2023 sa Kaamulan Open Theater, Malaybalay City, Bukidnon. Kini base sa pahibalo sa Provincial Government Unit sa Bukidnon.

Sa 286 ka mga titulo nga gitunol, 155 niini ang e-titles nga gitunol sa 129 ARBs gikan sa 17 ka Local Government Unit (LGU) sa probinsya, alang sa 197.1216 ektarya nga yuta ubos sa SPLIT Project sa Department of Agrarian Reform (DAR).

Samtang, 131 niini ang CLOAs nga gitunol sa 108 ARBs gikan sa lungsod sa Talakag, alang sa 152.9579 ektarya nga yuta, ubos sa government-owned land (GOL).

Sa maong higayon, gitunol usab sa DAR ang Php3.2-Million nga kantidad sa Farm Machineries and Equipment ngadto sa mga ARB Organization, sama sa mobile corn sheller, farm tractor, multi-purpose shredder, corn mill, cargo trailer, mobile corn sheller, rice thresher ug agricultural fertilizer. (Diego M. Hidalgo)

Matag tuig nga panaw sa “Panalawahig” sa Tribung Bukidnon, padayon nga gihuptan

Padayon nga gihuptan sa katawhan sa “kaulo ta Tagoloan” sa tribu sa Bukidnon ang “Panalawahig”

Base sa pahibalo sa lokal nga panggamhanan sa Bukidnon, ang Panalawahig isa ka tinuig nga panaw alang sa tradisyonal nga pag-ampo nga gihimo sukad pa sa karaang panahon.

Kini walay hunong nga gipahigayon sa Bukidnon-Tagoloanon didto sa Sabangan, Barangay Can-ayan, Malaybalay City, Bukidnon, sugod Abril 30 hangtud Mayo 1.

Si Atty. Burt M. Estrada nga naila usab nga “Datu Manhan-ayan”, ang tribal elder sa Bukidnon-Tagoloanon, nibutyag nga ang “tulondanon” o sagradong lugar nahimong sentro alang sa “panundan” o pilgrimage matag tuig sa tribu.

Sa mga gasa ug grasya gikan kang Magbabaya angayan lamang pasalamatan pinaagi sa maong kalihukan nga nagdala sa tema: “Bungkatol ha Bulawan Dugaan hu Kalandagan daw Kaohangan”, kung aha gitamud sa tribu ang pagkinabuhi gayud sa mapadayonong “pagkinahura” o respituhanay ug pagsinabtanay sa usa’g-usa. (Omar Rashid Z. Abdullah)

DA-NorMin, seed companies prep for upcoming wet cropping corn derby

CAGAYAN DE ORO CITY – To give farmers an informed basis on their preferred varieties towards attaining increased yield and income, the Department of Agriculture – Northern Mindanao (DA-10) convened with the representatives from the private seed companies on April 27 for this year’s conduct of a series of corn derby highlighting hybrid yellow and white corn cultivars for this upcoming wet cropping season in mid-May

Implemented by the Field Operations and Research divisions, DA-10 Regional Executive Director Carlene C. Collado remarked that the conduct of corn derbies remains relevant, as the department constantly seeks to achieve food and feed self-sufficiency.

Reinforcing the importance of said activity, the agri chief executive added that the results of the derby may play a significant influence in the selection of performing cultivars by corn farmers across varied agronomic conditions.

Which, eyed location sites for the showcase are the agency’s research complex (Northern Mindanao Agricultural Crops and Livestock Research Complex) in Dalwangan, Malaybalay City, Bukidnon, and its research centers in Barongcot, Dangcagan, Bukidnon (Research Center for Upland Development) and in Lanise, Claveria, Misamis Oriental (Research Center for Hillyland Development).

Dir. Collado furthered that the corn derbies will also help in determining the promising corn varieties, as it is one of the department’s bases in the procurement of corn seeds with a current year allocation of Php265.2-million for hybrid yellow corn alone.

Committing to engage in such exhibits and in attendance are from Syngenta Philippines, Inc., Bayer, Bioseed Research Philippines, Corteva Agriscience, Asian Hybrid Seed Tech, Inc., Vigour Seeds Dev., Inc., and RJR Agro-Industrial Enterprises.

While the participating seed companies have signified to pour their efforts to feature their exceptional corn varieties in different topographies, DA-10 Regional Corn focal person Richan D. Lacanaria enjoined for an intensified coordination between their team and the agri department, in the hopes of properly keeping and tracking records of the performance of all corn variety entries.

On the other hand, the research division assured by providing the outcome of the derbies in the near future, especially so that cost and return analysis plays a large role in evaluating a particular corn cultivar.

As agreed, a total of 15 hybrid yellow corn varieties and 2 hybrid white corn cultivars are set to be planted in both NMACLRC and RCUD, while targeted in RCHD are 14 hybrid yellow corn varieties and 1 hybrid white corn cultivar. (JLO/DA RFO-10)

3 boxers from Mindanao assured of bronzes in 32nd SEA Games

MALAYBALAY CITY – Three boxers from Mindanao are now assured of bronze medals in the ongoing 32nd Southeast Asian Games in Cambodia on May 8, 2023

Tokyo Olympics silver medalists Carlo Paalam and Nesthy Petecio outclassed their opponents to advance to the semifinals.

Paalam, of Cagayan de Oro City, won via a unanimous decision against Malaysia’s Daeloniel McDelon Bong, 5-0, in the bantamweight (54kg) division.

Petecio, of Sta. Cruz town in Davao del Sur, won after the referee stopped the fight after giving her opponent, Laos’ Minavanh Oupaxa, a third standing 8-count in the first round of their women’s 57kg bout.

Paul Julyfer Bascon, of Davao del Norte, beat Vietnamese Thanh Dat Vu via a split decision, 3-2, and will face Touch Davit of Cambodia in the light welterweight semifinals. (H. Marcos C. Mordeno / MindaNews)

Mindanawon marathon runners bag silver, bronze in 32nd SEA Games

MALAYBALAY CITY — Mindanawon marathon runners from Tupi, South Cotabato, and Malaybalay City bagged the silver and bronze medals on May 6, 2023, in the men’s and women’s marathon in the ongoing 32nd Southeast Asian Games (SEA Games) in Cambodia

Arlan Arbois Jr. of Tupi, South Cotabato bagged the silver medal in the men’s marathon in his first appearance in the games while Malaybalay City’s Christine Organiza-Hallasgo, who won the gold medal in the 2019 SEA Games and silver in the 2022 edition of the games in Vietnam, settled for a bronze medal in the women’s marathon.

The marathon races for both the men and women categories took place on Saturday morning in Siem Reap with the Angkor Wat serving as background along the 42-kilometer route.

Hallasgo clocked 02:50:27, tailing Indonesia’s Odekta Elvina Naibaho (02:48:14), and Vietnam’s Thi Tuyet Le (02:49:21).

Arbois clocked 02:33:27 behind Indonesia’s Agus Prayogo (02:32:59). Vietnam’s Nguyen Thanh Hoang placed third with a time of 02:35:49.

Like Hallsgo, Arbois Jr. is being trained by Eduardo Buenavista, the national record holder in the marathon.

The 31st SEA Games, a biennial event, was supposed to be held in 2021 but was rescheduled to 2022 due to the COVID-19 pandemic.

Hallasgo’s third-place finish frustrated her bid to reclaim the championship, which she won before her compatriots in 2019. The Philippines hosted the SEA Games in 2019.

Nonetheless, she received congratulatory messages from fellow members of Malaybalay Runners. (H. Marcos C. Mordeno / MindaNews)

Top 1 Region-10, Top 10 Bukidnon MWP, nakorner

Nasikop sa mga kapolisan ang CIDG Top 1 (Region 10) ug Top 10 (Bukidnon) most wanted persons sa managlahing lugar ug higayon

Ang Top 1 Region-10 MWP giila nga si Junel Ricarte y Lumista, 35, minyo, driver, ug residente sa P-6, Brgy. Bangcud, Malaybalay City, Bukidnon.

Siya nasikop sa hiniusang pwersa sa kapolisan kaniadtong Mayo 2, 2023.

Siya gisikop pinasubay sa warrant of arrest sa kasong Frustrated Murder ug kasamtangang gidala sa Malaybalay City Police Station alang sa hustong disposasyon.

Samtang ang Top 10 MWP sa Bukidnon giila nga si Michael Juban y Emboy, 18, ulitawo, ug residente sa P-5, Zigzag, Maluko, Manolo Fortich, Bukidnon.

Siya nasikop sa hiniusang pwersa sa kapolisan niadtong Abril 28, 2023.

Siya gisikop pinasubay sa warrant of arrest sa kasong Rape.

Si Juban anaa ubos sa kustodiya sa Manolo Fortich Municipal Police Station alang sa hustong disposasyon.

Kini nga kasayuran nakuha gikan sa report nga nahipos sa Bukidnon Police Provincial Office. (Diego M. Hidalgo)

Social Pension alang sa mga Senior Citizens gipang apud-apud sa Malaybalay

Ang lokal nga pangagamhanan sa Malaybalay pinaagi sa City Social Welfare and Development Office mipahigayon sa pagpang apud-apud sa Social Pension alang sa mga Indigent Senior Citizens nga nag edad 65 anyos pataas

Nakatakda nga modawat ang 3,252 ka mga kabus, masakiton ug mga walay suporta gikan sa ilang pamilya nga mga Senior Citizens sa ilang unang semestral nga social pension nga magkantidad ug P3,000.00.

Ang mga kwalipikadong benepisyaro sa social pension program sa Indigent Senior Citizens mahatagan ug P 500.00 matag bulan ug ihatag kini matag semestral isip tabang pagsuplemento sa inadlaw-adlaw nila nga panginahanglanon.

Ang pagpang apud-apud sa población cluster gibahin ngadto sa tulo (3), kini didto sa Barangay Sumpong ug Casisang, Barangay 9, ug Barangay Cabangahan covered court niadtong Marso 28, 2023.

Pagka Marso 29, 2023 ang sa Upper Pulangi/Can-ayan Cluster gipahigayon didto sa Barangay Kulaman, Barangay Zamboanguita ug Barangay Can-ayan covered court. Samtang sa Basakan cluster gipahigayon kini didto sa Barangay Managok ug Simaya covered court niadtong Marso 30, 2023.
Ang tanan nga mga senior citizens nga wala naka kuha sa ilang social pension sa gitakda nga skedyul gihatagan ug laing adlaw niadtong Abril 19, 2023 didto sa Barangay 9.

Adunay 3,215 sa total nga 3,252 ka mga indigent senior citizens ang naka kuha sa ilang pension ug mikabat kini suma total ngadto sa P 9,639,000.00. (LGU Malaybalay)

SSS nanawagan sa mga non-compliant employers sa Bukidnon

Nanawagan ang Social Security System (SSS) sa mga delingkwenteng employers atol sa Run After Contribution Evaders (RACE) campaign niadtong Abril 26, 2023

Ang SSS-10 mipahibalo nga tumong niini nga mahusay ang ilang legal nga obligasyon ug segurohon ang social security protection sa 210 ka mga empleyado nga naapektuhan sa ilang mga kalapasan.

Kini nga kampanya subay sa direktiba ni SSS President ug Chief Executive Officer Rolando Ledesma-Macasait, ug sa koordinasyon sa Local Government Unit sa Malaybalay City.

Atol sa aktuwal nga pagbisita, 10 ka mga establisemento ang nakadawat og sinulat nga pahibalo tungod sa dili pag-remit sa mga kontribusyon sa SSS nga adunay kinatibuk-ang kantidad nga Php1.92M, lakip ang mga silot. (Diego M. Hidalgo)

Chikiting Ligtas gisugdan na sa Valencia, Malaybalay

Ang Chikiting Ligtas vaccination drive alang sa syudad sa Valencia ug Malaybalay gisugdan na niadtong Mayo 2, 2023

Base sa pahibalo sa lokal nga panggamhanan sa duha ka syudad, ang pag bakuna mahuman taman karong Mayo 31, 2023.

Ingon sa pahibalo, ang pagbakuna nagtumong sa pagkontra sa polio, rubella, ug tigdas.

Ang bakuna kontra Tigdas at Rubella (MR) available alang sa 9-59 ka bulan nga bata, samtang ang Bakuna kontra Polio (OPV) available alang sa mga batang nag edad og 0-59 ka bulan.

Tumong niini nga aktibadad nga matubag ang nagkadaghang kaso sa tipdas ug polio, ug malikayan ang outbreak sa duha ka mga sakit. (MG Mayumi B. Madera)

DOT mulls ‘tourism summit’ in Bukidnon amid opening of new routes

CAGAYAN DE ORO CITY – The Department of Tourism in Northern Mindanao (DOT-10) is eyeing a “tourism summit” in Bukidnon province in line with the opening of new air routes this year

In an interview, DOT-10 Director Marie Ellaine Salvaña-Unchuan said the summit was proposed by Sen. Juan Miguel Zubiri during his recent visit to the Kaamulan Festival celebration.

The proposal, she said, aims to put the province, especially its capital Malaybalay City, as a “Meetings, Incentives, Conferences and Exhibitions” (MICE) destination in Northern Mindanao.

“This is also in anticipation of the opening of its new airport (in Don Carlos town), accommodation facilities, and huge sports complex (in Malaybalay City),” Unchuan said.

Unchuan said the senator has asked the agency to prepare a tourism master plan for Bukidnon due to its potential for farm and mountain tourism which will be included as the main agenda of the summit.

Meanwhile, in preparation for the May 6 opening of the Cebu Pacific Airlines’ Clark to Laguindingan flight, DOT-10 said it will hold a familiarization tour for tourism operators, media, and social media influencers both from Region 3’s Clark in Pampanga and Northern Mindanao,

“This is a big opportunity for both regions to showcase their potential to the rest of the country and the world,” Unchuan said. (Ercel Maandig/PNA)